Pierre De Marivaux - Yazar




Galileo ve Newton’dan biraz sonra, Fransız Devrimi’nden biraz önce doğan, kendine Marivaux diyen, asıl adı Pierre Carlet olan Fransız yazar 1688-1763 yılları arasında, Aydınlanma Çağı’nda yaşamıştır. Marivaux ismi, daha sonraları Fransız diline “yapmacık olanla dalga geçme, burnu havada olanları değiştirme” anlamına gelen“ marivaudage” kelimesini kazandırmıştır. Gazeteci ve roman yazarıdır ama en çok tiyatroyu sever. Absürd ve kara komedinin köklerini taşıyan oyun yazarlarından biri olan Marivaux, hem kendinden öncekilerden ilham almış (Molière-Shakespeare…), hem de sonrakilere ilham kaynağı olmuştur. (İonesco- Koltès- Beckett…) Comedie Française’de Molière ve Racine’den sonra en çok oyunu sergilenen yazardır.


18. yüzyıl Fransası, savurgan 14. Louis, 15. Louis krallıklarında kaynayan bir kazan. Savaşlar var, açlık, yoksulluk var. Köylüler toprak ağalarına karşı yavaş yavaş ayaklanmaya başlıyorlar. Marivaux zamanında Fransız toplumunun %80’i köylü, geri kalanını soylular ve ruhban sınıfı. Burjuvalar ve soylular birbirlerine çok benzer hayatlar sürüyorlar ve böyle bir ortamda komedinin ana teması para oluyor. 18.yy komedisi direkt olarak Moliere’i örnek alsa da, Marivaux, 14. Louis’in Paris’e getirttiği İtalyan oyuncularla çalışması onu diğerlerinden farklı kılıyor. Comedia dell’arte’nin doğaçlama geleneği ve soytarılık fikrini kullanıyor. Geleneklerini yaymak isteyen bu oyuncular tiyatroya hareket ve fiziksel boyut katıyorlar ve dile canlılık getiriyorlar. Ayrıca Marivaux’nun da Shakespeare gibi fazlaca kullandığı “tiyatro içinde tiyatro”, satir komiğinin ve ahlaki ders verme amacının vazgeçilmez bir öğesi, iyileşmenin bir parçası olarak eserlerinde karşımıza çıkıyor.


Marivaux’nun üstünde durduğu başlıca temalar, insanların tartışmasız eşitliği, gerçek aşk- yalan aşk, paylaşma zorunluluğu ve dönemin filozoflarından Rousseau’nun da dile getirdiği gibi bütün toplum üyelerinin empatiye doğal olarak bir hassasiyet geliştirmesi dileğidir.


Köleler Adası’nda yeni bir sosyal model yerine, var olanı nasıl değiştirir ve geliştiririz fikri ortaya atılıyor. Sosyal statünü bir tesadüftür diyen Marivaux, Köleler Adası’nda seyircilere yeni bir toplum önerisi sunuyor. Araştırmacıların moralist (ahlakçı) bir yazar olarak nitelendirdiği Marivaux’nun ortaya koymak istediği bu öneri mükemmeliyetçi bir fikirden çok, olabilme ihtimali olan, yapılabilir bir “deney imkanı” O yüzden Köleler Adası’ndaki amaç, cevabı bulunmuş ve kesin bir fikri kabul ettirmek değil, bir soru sorarak bunun üzerine düşündürmek.


Başlıca oyunları: Köleler Adası (1725), yine kıyafet değiştirmeli ve Arlequin’li meşhur oyunu Le Jeud’amour et duhasard (1730, Aşk ve Tesadüfler Oyunu) ve döneminde erkekler tarafından istila edilmiş olan tiyatroya daha fazla kadına ve onların haklarına yer verdiği oyunu Nouvelle Colonieou Liguedes Femmes (1729- Yeni Koloni ya da Kadınlar Ligi). Ayrıca seyirciyi çok iyi tanıyan yazarın Fransa seyircisinin analizi olan bir kitabı bulunmakta. (Le spectateur français, 1721-1724)


Ezgi Coşkun


14.11.2017